Hatha joga to staroindyjski system, droga do zjednoczenia ciała, umysłu i ducha przez dyscyplinę.

Hatha joga to najpopularniejsza ze wszystkich odmian jogi. Ta wysoko rozwinięta i usystematyzowana odmiana jogi nadal się rozwija. Za ojca jogi uważa się Patanjalego , który w II wieku p.n.e. zebrał i usystematyzował wiedzę o jodze w 195 zwięzłych aforyzmach - "Joga sutrach".

Stopnie jogi - wszystkie są zintegrowane, lecz dla wygody zostały przedstawione jako niezależne części. Każdy z tych stopni posiada odrębną tożsamość, lecz żaden z nich nie może sam zaistnieć. To jest właśnie joga zwana jogą ośmiu stopni (tzw. "Astanga-yoga"). Poprzez osiem stopni jogi uczeń rozwija zrozumienie własnej osobowości. Postępuje krok za krokiem ze "znanego" - swego ciała - ku nieznanemu. Przenika z zewnętrznej powłoki ciała - skóry - do umysłu. Z umysłu idzie do intelektu, woli, świadomości i ostatecznie do jaźni.

Pierwsze dwa stopnie hatha jogi to yama i niyama o założeniach etycznych. Podstawowym celem na tym etapie jest skierowanie energii jednostki na rygorystyczny trening - poddanie dyscyplinie własnych działań, myśli i mowy.

Stopień trzeci to asana. Jest tym aspektem jogi, który najczęściej jest kojarzony z jogą - ciało człowieka zastyga w nieruchomej postawie. Asana to pozycja - pewna, przyjemna, trwała i wygodna. Jest niezbędnym warunkiem rozwoju na tej ścieżce jogi. Wiele form asan naśladuje plastycznym kształtem przyjmowanym przez ciało ludzkie jakieś zwierzę, roślinę lub przedmiot. Może to być np. lew, wielbłąd, ryba, żółw, żaba, czapla, orzeł, krokodyl, pies, drzewo, lotos, supeł, piorun, wieniec, łuk, waga, okręt, pług. Ich wibracje przenikają do wnętrza praktykującego. Bardzo starą asaną jest stanie na głowie. Można ją realizować w kilku wariantach. Działa ona terapeutycznie oraz na planie mistycznym. Zwiększa moc intelektu i jasność myślenia. Dodaje energii, poprawia pamięć, wzrok i słuch.

Stopień czwarty - pranajama - to specjalne ćwiczenia oddechowe. Oddech odgrywa istotną rolę w asanach - jest ich kontynuacją i dopełnieniem. Właściwe techniki oddechu pozwalają dotlenić mózg i uregulować ciśnienie krwi. Sprzyjają koncentracji i rozładowaniu wewnętrznych napięć. Zdecydowanie podnoszą poziom energii.

Stopień piąty - pratyahara - to praktyka wycofywania zmysłów do wewnątrz. To proces odcinania się od rozpraszającego uwagę świata zewnętrznego i zogniskowania jej na własnym wnętrzu.

Stopień szósty - dharana czyli koncentracja, skupienie. To zogniskowanie wszelkich zdolności umysłu na idei jogi. Jednopunktowość daje ogromną siłę umysłu i przygotowuje do kolejnego stopnia jogi - dhyany - medytacji, kiedy to świadomość kieruje się na stałe do wewnątrz. Właśnie w medytacji możliwe jest całkowite poznanie siebie, najgłębsze spenetrowanie ciała i umysłu a następnie przekroczenie ich. Ostatnie, najwyższe stadium jogi to samadhi. Przez buddystów określane jest jako nirvana, przez świętych jako ekstaza.

Hatha joga nie jest religią. To sposób duchowego doskonalenia się praktykowany przez wyznawców wielu religii, a także przez ateistów. Jest to również bardzo skuteczna terapia - dla ciała, umysłu i ducha.

B.K.S. Iyengar (ur. 1918 r.) To największy współczesny nauczyciel hatha jogi. Żyje i naucza w Punie w Indiach w ramamani Iyengar Memorial Yoga Institute. Wraz z Iyengarem, zajęcia prowadzą jego dzieci: córka Gita i syn Prasant.

Metoda ćwiczeń i nauczania jogi opracowana przez Iyengara charakteryzuje się niespotykaną precyzją ruchu, ma również zastosowanie w leczeniu wielu schorzeń.

Hatha joga wg Iyengara jest obecnie bardzo popularna, zwłaszcza w takich krajach jak USA, Australia, Japonia oraz w krajach europejskich. Obecnie dynamicznie rozwija się również w Polsce.

Iyengar jest autorem najwyższej klasy podręczników do nauki asan i pranajam: "Światło jogi", "Pranajma", "Drzewo jogi" oraz tłumaczenia i komentarza do "Joga sutr" Patanjalego - najstarszego dzieła o hatha jodze.

Joga jako terapia

Opierając się na swym długoletnim doświadczeniu w nauczaniu jogi, B.K.S. Iyengar podzielił asany na grupy pod względem ich terapeutycznych wartości w leczeniu różnych funkcjonalnych i organicznych zaburzeń i chorób. Jednak wskazane jest zwrócić się o radę do doświadczonego nauczyciela i ważne jest, aby ćwiczyć zgodnie z własnymi możliwościami, stopniem giętkości ciała i konstytucją fizyczną.

Dzięki praktyce jogi możesz pozbyć się: bólu głowy, bóli reumatycznych, bezsenności, dyskopatii, duszności, kataru, kaszlu, bólu kolan, zaburzeń w miesiączkowaniu, migreny, nadciśnienia i wielu innych schorzeń.

Przykładowo, ćwiczenie pozycji stojących odświeża ciało i umysł, usuwa napięcia i bóle. Pobudza trawienie, reguluje pracę nerek oraz łagodzi zaparcia. Poprawia krążenie krwi i oddychanie. Dzięki praktyce pozycji stojących plecy, biodra, kolana, szyja i ramiona nabierają siły, zwiększa się zakres ruchomości w stawach. Pozycje stojące uczą zasad prawidłowego ruchu zarówno w praktyce asan jak i w życiu codziennym, ponieważ rozwijają one świadomość prawidłowego siedzenia, stania czy chodzenia.